Duhet që një prind i ndërgjegjshëm të marrë parasysh ‘t’i mësojë’ fëmijës së tij empatinë! Empatia mund të mos ketë qenë diçka që ju kanë mësuar në fëmijërinë tuaj. Në fakt, shumica prej nesh madje mund të besojnë se empatia është e lindur dhe jo e mësuar! Nxitja e empatisë dhe më e rëndësishmja, stërvitja e fëmijës tuaj në mënyrën e duhur për t’iu përgjigjur ndjenjave të tyre të empatisë është një mënyrë e shkëlqyer për të vendosur themelet që një qenie njerëzore të rritet e dhembshur.

Pse është i rëndësishëm mësimi i empatisë për fëmijët?

Empatia na ndihmon të shohim nga këndvështrimi i një personi tjetër dhe të kuptojmë se si mund të ndihet ai. Kur fëmija juaj është empatik, ai mund të bëjë miq lehtësisht, të shmangë grindjet dhe të gjejë zgjidhje për konfliktet. Por nuk ndalet me kaq!

Empatia është vlera thelbësore në Koeficientin Emocional (EQ) – aftësia për të njohur emocionet e veta dhe të të tjerëve. Fëmijët që rriten me nivele të larta të EQ kanë më shumë gjasa të gjejnë sukses akademik, të jenë efektivë në rolet drejtuese dhe në përgjithësi të gjejnë më shumë lumturi dhe kënaqësi në marrëdhëniet personale më vonë në jetë.

Kur e mëson një fëmijë empatinë?

Fëmijët fillojnë të tregojnë shenja të empatisë së vërtetë në moshën 2 vjeç e lart. Për shembull, një foshnjë, kur sheh nënën e tij duke qarë, mund t’i sjellë asaj një lodër me të cilën i pëlqen të luajë, duke pritur që ajo të ndihet më mirë!

10 mënyra efektive për t’u mësuar fëmijëve tuaj empatinë

1. Bëhuni një prind empatik

Rritja e një fëmije empatik kërkon një prind empatik. Një prind empatik është ai që është i përshtatur mirë me funksionimin emocional të mendjes së fëmijës së tij. Kur jeni në gjendje të imagjinoni lehtësisht këndvështrimin e tyre, kjo ju pengon që të mos keni inat të menjëhershëm për çdo gjë që mund të bëjë fëmija juaj. Në vend që t’i zhvishni emocionet tuaja duke i shfaqur ato në mënyrë të keqe, flisni me fëmijën tuaj për to me një ton të qetë. Kjo vë në lëvizje procesin e tyre të të menduarit empatik. Vini re se një fëmijë që është qortuar ashpër mund të ndjejë më shumë pakënaqësi sesa mirëkuptim.

2. Flisni për ndjenjat

Një fëmijë i pa iniciuar thjesht e kalon ditën e tij duke u ndjerë i lumtur, i trishtuar, i zemëruar, i lodhur, etj. pa u ndalur kurrë të mendojë pse ose si erdhën këto ndjenja ose çfarë janë ato ndjenja! Është gjithmonë mirë t’u flisni fëmijëve tuaj për ndjenjat, t’u mësoni emrat e tyre dhe t’i trajnoni të identifikojnë se cilat janë emocionet e tyre. Gjithashtu i ndihmon ata t’ju dëgjojnë të flisni për atë që ndjeni.

Kur një fëmijë është në gjendje të identifikojë dhe emërtojë emocionet e tij, ai është më i pajisur për t’i identifikuar ato ndjenja edhe tek të tjerët!

3. Bëhuni një model

Fëmija juaj merr mësime nga ju për fjalët për të folur, gramatikën, gjuhën e trupit, vetëpërmbajtjen dhe gjithçka tjetër. Pra, nuk është çudi që ata varen nga vëzhgimet e tyre ndaj jush për të mësuar se si të trajtojnë njerëzit e tjerë! Trajtimi i të tjerëve me dashamirësi dhe të qenit i kuptueshëm ndaj dikujt që ka bërë një gabim, inkurajon fëmijën tuaj të jetë të njëjtën gjë! Për shembull, nëse ju kanë sjellë porosinë e gabuar në një restorant, jini të sjellshëm me kamarierin. Më vonë, pyesni fëmijën tuaj se si mendon se kamerieri duhet të jetë ndjerë për atë gabim.

4. Mësoni Empatinë për Veten

Në kulturën tonë, thjesht pritet të punojmë shumë dhe të ndjekim rregullat dhe rolet tradicionale familjare. Shumë pak prej nesh janë rritur duke u thënë se ndjenjat tona janë të rëndësishme ose se ka ndonjë kuptim në to. Një situatë e tillë mund të krijojë individë që vuajnë në heshtje gjatë gjithë jetës.

Në mënyrë që ne të kemi empati ndaj të tjerëve, së pari duhet të kemi empati për veten. Nxiteni fëmijën tuaj të flasë për mënyrën se si ndihet dhe mësojini atij vlefshmërinë e ndjenjave të tyre. Disa ndjenja, si zemërimi, mund të mos ia vlejnë të ndiqen, ndërsa të tjerat duhet të trajtohen me veprim – ky është një mësim i rëndësishëm që çdo fëmijë duhet të mësojë. Të jesh empatik nuk do të thotë të lejosh të tjerët të përfitojnë prej teje ose të marrin më të mirën, ndërkohë që ti hesht!

Lexo: 3 mënyra për të përgatitur fëmijët tuaj për marrjen e vaksinës kundër Covid

5. Lojërat konjiktive

Lojërat e empatisë për fëmijët mund të rrisin aftësinë e tyre për të identifikuar emocionet tek të tjerët. Në lojën Smiley, thjesht tërhiqni emoticonet në telefonin tuaj dhe sfidoni fëmijën tuaj të identifikojë se çfarë ndjen çdo buzëqeshje, a janë ata të lumtur apo të trishtuar, të qetë apo të zemëruar, etj. E njëjta lojë mund të luhet me foto apo edhe me filma vizatimorë që ata po shikojnë duke u kërkuar të identifikojnë se çfarë ndjen një personazh.

6. Lojëra me role

Aktivitetet e empatisë për fëmijët nuk duhet gjithmonë të kërkohen. Shumë lojëra që fëmijët, veçanërisht vajzat luajnë, si Playing House dhe festat e çajit me lodrat e tyre natyrshëm i vendosin ato në këpucët e dikujt tjetër. Loja me role i inkurajon fëmijët të shprehin ndjenjat e tyre verbalisht dhe me veprime. Ju mund të ndërhyni në pika të caktuara për të pyetur “Çfarë ndjen ‘karakteri i saj'” ose “Pse ‘karakteri i saj’ e ndjen këtë?” Duke iu referuar personazhit si person i tretë, fëmija do të ndihet i larguar nga emocionet e tij ndërsa identifikon emocionet e personazhit, ky është thelbi i empatisë!

7. Identifikimi me personazhet në libra

Leximi i një libri që tregon historinë e një ose më shumë njerëzve, është në thelb një ushtrim empatie! Kjo është arsyeja pse mësimi i empatisë përmes letërsisë për fëmijë është shumë efektiv. Ne ndiejmë një lidhje me personazhin në faqet, sepse shohim ulje-ngritjet në jetën e tyre! Pas leximit të librit, bëni pyetje si “Pse i pëlqeu personazhi?”, “A kishte ndonjë në libër që nuk i pëlqeu?”, etj., për ta ndihmuar fëmijën të shkëputë ndjenjat e tij empatike dhe ta shohë atë si një entitet më vete nga ndjenjat e tyre.

8. Ndihma në shtëpi

Kërkojini fëmijës tuaj të ndihmojë në punët e shtëpisë, qoftë ndihma për mamin, babin apo gjyshërit në atë që ata po bëjnë. Duke u dhënë atyre këtë “përgjegjësi” herë pas here do t’i ndihmojë ata të kuptojnë se si i kalojnë të tjerët ditët e tyre dhe problemet që marrin për të mbajtur shtëpinë!

9. Përforcimi pozitiv

Nëse shihni se fëmija juaj kryen një akt të mirëfilltë mirësie, lavdërojeni atë për të. Ju nuk duhet ta teproni me lavdërimet, por mjafton për t’i bërë të ditur se e keni vëzhguar dhe se e vlerësuat. Ju gjithashtu mund të diskutoni ndjenjat e personit ndaj të cilit fëmija juaj tregoi mirësi. Sidoqoftë, mos i shpërbleni ata me diçka të prekshme si një lodër ose një ëmbëlsirë për këtë, ju nuk dëshironi që ata të lidhin mirësinë me shpërblimet! Përforcimi pozitiv është shumë më efektiv se ana tjetër e medaljes, veprimi ndëshkues, në mënyrën se si të zhvillohet empatia tek një fëmijë.

10. Ndihmojini ata ta identifikojnë veten si një person empatik

Ndihmoni fëmijën tuaj të zhvillojë një identitet moral duke i folur me vetëdije për të. Nxitini ata të vlerësojnë veprimet e tyre, pasi kështu do të ketë më shumë gjasa të përsërisin sjelljen pozitive.

Kur fëmija juaj është empatik, ai mund të vlerësojë edhe më mirë se si ndiheni ju, prindi! Fëmijët do të përpiqen natyrshëm t’ju gëzojnë kur jeni të trishtuar, të zbusin tensionin kur jeni të stresuar dhe të qeshin me ju kur jeni të lumtur. Një fëmijë empatik është forca e çdo prindi. Ndërsa ata rriten, dhe ju me ta, ata do të jenë partnerët tuaj të palëkundur në rrugëtimin e jetës.

parenting