Meqenëse fëmijët nuk vijnë me manuale, prindërit shpesh përpiqen të përcaktojnë se si të rrisin fëmijë të fortë mendërisht, të zgjuar dhe të suksesshëm. Disa prindër janë të rreptë, ndërsa të tjerët janë të butë. Disa janë vigjilentë, ndërsa të tjerët janë të distancuar.

Nëse ju ka shkuar ndonjëherë në mendje pyetja ″Çfarë lloj prindi dua të jem?”, kjo ju ndihmon të kuptoni bazat e stileve të ndryshme të prindërimit.

4 llojet e prindërimit

Katër llojet kryesore të prindërimit janë- lejues, autoritativ, neglizhues dhe autoritar. Në përkufizimin e tyre na ndihmon Diana Baumrind, një psikologe zhvillimi dhe studiuese në Stanford Eleanor Maccoby dhe John Martin.

Çdo stil prindëror ka efekte të ndryshme në sjelljen e fëmijëve dhe mund të identifikohet nga karakteristika të caktuara, si dhe shkallët e reagimit dhe kërkueshmërisë.

1. Prindi Lejues

Karakteristikat e zakonshme:

  • Përgjegjshmëri e lartë, kërkesë e ulët
  • Komunikon hapur dhe zakonisht i lejon fëmijët të vendosin vetë, në vend që të japin drejtimin
  • Rregullat dhe pritshmëritë ose nuk janë vendosur ose zbatohen rrallë
  • Zakonisht mundohet t’i mbajë fëmijët e lumtur gjatë gjithë kohës

Prindërit lejues kanë më shumë gjasa të marrin një rol miqësor, sesa një rol prindëror, me fëmijët e tyre. Ata preferojnë të shmangin konfliktin dhe shpesh do të pranojnë lutjet e fëmijëve të tyre në shenjën e parë të shqetësimit. Këta prindër kryesisht i lejojnë fëmijët e tyre të bëjnë atë që duan dhe ofrojnë udhëzime të kufizuara.

2. Prindi Autoritar

 Karakteristikat e zakonshme:

  • Përgjegjshmëri e lartë, kërkesë e lartë
  • Vendos rregulla dhe pritshmëri të qarta për fëmijët e tij ndërsa praktikon fleksibilitetin dhe mirëkuptimin
  • Komunikon shpesh; ata dëgjojnë dhe marrin parasysh mendimet, ndjenjat dhe opinionet e fëmijëve të tyre
  • Lejon që të ndodhin ‘dështime’, por i përdor ato mundësi për të ndihmuar fëmijët e tyre të reflektojnë dhe të mësojnë

Prindërit autoritarë janë të përkushtuar, mbështetës dhe shpesh në harmoni me nevojat e fëmijëve të tyre. Ata i drejtojnë fëmijët e tyre përmes diskutimeve të hapura dhe të sinqerta për të mësuar vlerat dhe arsyetimin. Fëmijët që kanë prindër autoritarë priren të jenë të vetëdisiplinuar dhe mund të mendojnë për veten e tyre.

3. Prindi neglizhent

Karakteristikat e zakonshme:

  • Përgjegjshmëri e ulët, kërkesë e ulët
  • I lejon fëmijët e tij të kujdesen për veten e tyre, ndoshta sepse janë indiferentë ndaj nevojave të tyre ose janë të papërfshirë/të mbingarkuar me gjëra të tjera
  • Ofron pak kujdes, udhëzim dhe vëmendje
  • Shpesh lufton me çështjet e tij të vetëvlerësimit dhe e ka të vështirë të krijojë marrëdhënie të ngushta

Ndonjëherë i referuar si prindërim i papërfshirë, ky stil ilustrohet nga një ndjenjë e përgjithshme e indiferencës. Prindërit neglizhentë kanë angazhim të kufizuar me fëmijët e tyre dhe rrallë zbatojnë rregulla. Ata gjithashtu mund të shihen si të ftohtë dhe të pakujdesshëm, por jo gjithmonë me qëllim, pasi ata shpesh po luftojnë me problemet e tyre.

4. Prindi Autoritar

Karakteristikat e zakonshme:

  • Kërkesa të larta, reagim i ulët
  • Zbaton rregulla strikte me pak konsideratë për ndjenjat e fëmijës së tij ose nevojat sociale, emocionale dhe të sjelljes
  • Shpesh thotë “sepse kështu them unë” kur fëmija pyet arsyet e një rregulli ose pasoje
  • Komunikimi është kryesisht i njëanshëm, nga prindi tek fëmija

Ky stil i ngurtë i prindërimit përdor disiplinë të ashpër, shpesh të justifikuar si “dashuri e ashpër”. Në përpjekje për të qenë nën kontroll të plotë, prindërit autoritarë shpesh flasin me fëmijët e tyre pa dashur mendim ose reagim.

Cili është stili më i mirë i prindërimit për ju?

Hulumtimet sugjerojnë se prindërit autoritarë kanë më shumë gjasa të rrisin fëmijë të pavarur dhe kompetentë nga ana sociale.

Ndërsa fëmijët e prindërve autoritarë nuk janë imunë ndaj çështjeve të shëndetit mendor, vështirësive në marrëdhënie, abuzimit me substancat, vetë-rregullimit të dobët ose vetëbesimit të ulët, këto tipare janë më të zakonshme tek fëmijët e prindërve që përdorin rreptësisht stile prindërore jo autoritare, lejuese ose të papërfshira.

Sigurisht, kur vjen puna te prindërimi, nuk ka “një masë që u përshtatet të gjithëve”. Nuk keni nevojë të regjistroheni vetëm në një lloj, pasi mund të ketë raste kur duhet të përdorni një qasje të larmishme prindërore, por të moderuar.

Prindërit më të suksesshëm e dinë kur të ndryshojnë stilin e tyre, në varësi të situatës. Një prind autoritar, për shembull, mund të dëshirojë të bëhet më lejues kur një fëmijë është i sëmurë, duke vazhduar të japë ngrohtësi dhe duke lënë disa kontrolle.

Dhe një prind lejues mund të jetë më i rreptë nëse siguria e një fëmije është në rrezik, si kur kalon një rrugë me makina (p.sh. “Do të më mbash dorën, të pëlqen apo jo.”).

Në fund të ditës, përdorni gjykimin tuaj më të mirë dhe mos harroni se stili i prindërimit që funksionon më mirë për familjen tuaj në kohë të caktuara është ai që duhet të përdorni.

cnbc

https://www.cnbc.com/2021/06/29/child-psychologist-explains-4-types-of-parenting-and-how-to-tell-which-is-right-for-you.html